Εθνικά Θέματα

Πρόκειται να ξεσπάσει ολοκληρωτικός πόλεμος Ρωσίας-Ουκρανίας;

Η Ρωσία και η σύμμαχός της στο CSTO, Λευκορωσία, ανακοίνωσαν κοινές στρατιωτικές ασκήσεις τον Φεβρουάριο, οι οποίες σύμφωνα με δυτικούς ειδήμονες αποτελούν μέρος της προετοιμασίας για εισβολή στην Ουκρανία. Εν τω μεταξύ, το Κίεβο λαμβάνει νέα όπλα από το Ηνωμένο Βασίλειο, αυτή την εβδομάδα, με τις αποστολές να υποστηρίζεται ότι ενισχύουν την «αυτοάμυνα» του.

Την ίδια στιγμή, τα μέλη της ΕΕ συζητούν τι ακριβώς θα πυροδοτούσε αντιρωσικές κυρώσεις που έχουν δεσμευτεί να επιβάλουν ως απάντηση σε μια επίθεση. Η Μόσχα συνεχίζει να επιμένει ότι δεν έχει πρόθεση να χρησιμοποιήσει βία κατά του Κιέβου.

Οι συνομιλίες ΗΠΑ-Ρωσίας δεν εκτονώνουν τα πράγματα;

Αρκετοί γύροι διπλωματικών συνομιλιών μεταξύ Ρωσίας και ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ απέτυχαν, την περασμένη εβδομάδα, να επιτύχουν μια σημαντική ανακάλυψη. Η δυτική πλευρά απέρριψε το αίτημα της Μόσχας να σταματήσει την επέκταση του στρατιωτικού μπλοκ στην Ευρώπη και, ειδικότερα, να αποκηρύξει τη δέσμευσή της το 2008 να δεχτεί τελικά την Ουκρανία και τη Γεωργία.

Το ΝΑΤΟ είπε ότι η πολιτική ανοιχτών θυρών είναι απαραίτητη για την αποστολή του. Η Μόσχα τη βλέπει ως εχθρική δύναμη και τη διεύρυνση της ως διακυβευόμενη την εθνική ασφάλεια της Ρωσίας. Ως αποτέλεσμα, η λεκτική σύγκρουση για τα σχέδια της Μόσχας έναντι της Ουκρανίας είναι τόσο έντονη όσο όταν ξεκίνησε τον Νοέμβριο.

Τι κάνει η Ρωσία για την Ουκρανία;

Η Μόσχα κατηγορείται από τη Δύση ότι συγκεντρώνει στρατεύματα και στρατιωτικό εξοπλισμό, σε κάτι που θεωρείται ως προετοιμασία για μια πλήρους κλίμακας εισβολή στην Ουκρανία. Ο Λευκός Οίκος δήλωσε την Τρίτη μια ρωσική επίθεση μπορεί να συμβεί «ανά πάσα στιγμή». 

Η Ουάσιγκτον και το Κίεβο απέδωσαν επίσης στη Ρωσία τις κυβερνοεπιθέσεις της περασμένης εβδομάδας, οι οποίες παραβίασαν αρκετούς ιστότοπους της ουκρανικής κυβέρνησης. Η Victoria Nuland, πιο γνωστή ως «μαία» της Ουάσιγκτον για το Μαϊντάν του 2014 στην Ουκρανία, χαρακτήρισε τέτοιες ενέργειες «δοκιμασμένο και αληθινό μέρος του ρωσικού βιβλίου παιχνιδιού». Η υφυπουργός Εξωτερικών είπε ότι οι ΗΠΑ έχουν προετοιμάσει 18 σενάρια για το πώς να αντιδράσουν σε ότι κάνει η Μόσχα.

Αυτή την εβδομάδα, υπήρξαν αναφορές στα μέσα ενημέρωσης ότι η Ρωσία απέσυρε σχεδόν 50 διπλωματικούς υπαλλήλους και μέλη της οικογένειάς της από τις αποστολές της στην Ουκρανία τον Ιανουάριο. Η Μόσχα είπε ότι η ιστορία μεταδόθηκε στους New York Times, από μια πηγή που δεν έλεγε την αλήθεια και η εφημερίδα δεν ζήτησε ποτέ καν να σχολιάσουν οι Ρώσοι αξιωματούχοι. Το ίδιο το Κίεβο δήλωσε ότι δεν γνώριζε καμία εκκένωση.

Τι κάνει η Ουκρανία;

Το Κίεβο έχει εντείνει τις στρατιωτικές ασκήσεις και προσπαθεί να ενισχύσει την ικανότητα κινητοποίησής του. Τον περασμένο μήνα, το υπουργείο Άμυνας της χώρας διακινδύνευσε τη δημόσια δυσαρέσκεια δίνοντας εντολή σε γυναίκες ορισμένων επαγγελμάτων και ηλικιών να εγγραφούν για πιθανή στρατολογία. Η Ουκρανία άρχισε επίσης να εκπαιδεύει αμάχους για τις λεγόμενες «Δυνάμεις Εδαφικής Άμυνας» βάσει νόμου που τέθηκε σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου.

Υπάρχουν ισχυρισμοί ότι η Ουκρανία προετοιμάζει τα δικά της στρατεύματα για μια πιθανή κλιμάκωση. Αυτή την εβδομάδα, ένας εκπρόσωπος της αυτοαποκαλούμενης Λαϊκής Δημοκρατίας του Ντόνετσκ, ισχυρίστηκε ότι περίπου 60 ένοπλοι άνδρες χωρίς διακριτικά είχαν καταλάβει πολλά κτίρια σε ένα χωριό στη γραμμή που χωρίζει τις δυνάμεις κυβέρνησης και ανταρτών, στην Ανατολή. Οι ουκρανικές περιφέρειες Ντόνετσκ και Λουγκάνσκ, απέρριψαν την ανατροπή της κυβέρνησης στο Κίεβο το 2014 και διακήρυξαν την ανεξαρτησία τους. Το Κίεβο και οι δυτικοί σύμμαχοί του, τους θεωρούν Ρώσους πληρεξούσιους, αλλά η Μόσχα δεν τους έχει αναγνωρίσει.

Ανεξάρτητα από το τι πραγματικά συμβαίνει στην ανατολική Ουκρανία, οι ΗΠΑ φαίνεται να έχουν βάλει το έδαφος για να εξηγήσουν οποιαδήποτε έξαρση βίας εκεί κατηγορώντας τη Ρωσία. Την περασμένη εβδομάδα, ο Λευκός Οίκος ισχυρίστηκε ότι διέθετε πληροφορίες ότι η Μόσχα σχεδίαζε να οργανώσει μια επίθεση ψευδούς σημαίας για να δικαιολογήσει μια εισβολή.
Παρά τις στρατιωτικές προετοιμασίες, το Κίεβο εναποθέτει πολλές από τις ελπίδες του στη βοήθεια της Δύσης, σε περίπτωση ανοιχτής σύγκρουσης με τη Ρωσία, εάν συμβεί. Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Άντονι Μπλίνκεν, επισκέπτεται αυτήν τη στιγμή το Κίεβο για να συναντήσει κορυφαίους Ουκρανούς αξιωματούχους και Αμερικανούς διπλωμάτες που σταθμεύουν στη χώρα, προτού μεταβεί στο Βερολίνο και τη Γενεύη.

Το ΝΑΤΟ βοηθά το Κίεβο;

Ενώ το μπλοκ υπό την ηγεσία των ΗΠΑ έχει καταστήσει σαφές ότι δεν θα πολεμήσει απευθείας τη Ρωσία για την Ουκρανία, τα κράτη μέλη έχουν ετοιμάσει σκληρές οικονομικές κυρώσεις, η απειλή των οποίων έχει σκοπό να αποτρέψει τη Μόσχα.

Η προσπάθεια υπονομεύτηκε κάπως από την προφανή απροθυμία ορισμένων ευρωπαϊκών εθνών να δράσουν με πλήρη αποφασιστικότητα. Η «πυρηνική επιλογή» να αποκοπεί η Ρωσία από το διεθνές σύστημα τραπεζικών μεταφορών Swift, φέρεται να απορρίφθηκε καθώς πιθανότατα θα έβλαπτε υπερβολικά την ίδια τη Δύση.

Λέγεται επίσης, ότι υπάρχει διαφωνία εντός της ΕΕ σχετικά με το εάν οι ρωσικές ενέργειες που δεν συνιστούν στρατιωτική επίθεση θα πρέπει να ενεργοποιήσουν τις κυρώσεις. Ορισμένες χώρες, δεν επιθυμούν περαιτέρω κλιμάκωση λόγω κυβερνοεπιθέσεων, όπως για παράδειγμα, ανέφεραν οι Financial Times.
Η Βρετανία, εν τω μεταξύ, πλέον εκτός ΕΕ, έχει αναλάβει το προβάδισμα στην αποστολή περισσότερων όπλων στην Ουκρανία, πετώντας αεροπλάνα γεμάτα αντιαρματικούς πυραύλους και άλλο υλικό για την ενίσχυση των ουκρανικών στρατευμάτων. Η θανατηφόρα βοήθεια έγινε ευπρόσδεκτη από το Κίεβο, αλλά τόνισε τις διαιρέσεις εντός του ΝΑΤΟ.
Βρετανικά στρατιωτικά αεροπλάνα φορτίου πέταξαν έμμεσα μέσω της Δανίας και της Πολωνίας, σύμφωνα με πληροφορίες λόγω της αντίθεσης της Γερμανίας να εξοπλίσει την Ουκρανία. Επί της πρώην καγκελαρίου Άνγκελα Μέρκελ, το Βερολίνο φέρεται να εμπόδισε τις ΗΠΑ και τη Λιθουανία να αποστέλλουν όπλα που είχε αγοράσει το Κίεβο μέσω των καναλιών προμηθειών του ΝΑΤΟ.

Οι ΗΠΑ φέρεται να πραγματοποίησαν μονομερείς μυστικές αποστολές στην Ουκρανία νωρίτερα τον Ιανουάριο, θεσπίζοντας μια απόφαση για παροχή πρόσθετης στρατιωτικής βοήθειας 200 εκατομμυρίων δολαρίων που λήφθηκε αθόρυβα στα τέλη Δεκεμβρίου.

Επίκειται λοιπόν πόλεμος;

Αυτό εξαρτάται από το ποιον ρωτάτε. Δεν λείπουν άνθρωποι, όπως ο πρώην πρεσβευτής των ΗΠΑ στη Ρωσία Μάικλ ΜακΦόλ, που ισχυρίζονται ότι η ίδια η ύπαρξη μιας υποτιθέμενης δημοκρατικής Ουκρανίας δίπλα στη Ρωσία απειλεί την κυβέρνηση στη Μόσχα και επομένως, είναι πιθανό να συμβεί κάποιου είδους επιθετικότητα. Αν και η Ουκρανία δύσκολα μπορεί να χαρακτηριστεί «δημοκρατία», όταν οι δύο κύριοι ηγέτες της κοινοβουλευτικής αντιπολίτευσης διώκονται επί του παρόντος με κατηγορίες «προδοσίας», οι οποίες ισχυρίζονται ότι έχουν πολιτικά κίνητρα. Ο Βίκτορ Μεντεβτσούκ βρίσκεται σε κατ’ οίκον περιορισμό και ο Πέτρο Ποροσένκο δεν μπορεί να φύγει από τη χώρα.

Αλλά μερικά στρατιωτικοί εμπειρογνώμονες, αμφιβάλλουν ότι τα ρωσικά στρατιωτικά μέσα στο δυτικό τμήμα της χώρας είναι σχεδόν αρκετά για έναν πραγματικό πόλεμο με την Ουκρανία, λαμβάνοντας υπόψη το μέγεθος των ενόπλων δυνάμεων του ίδιου του Κιέβου.
Η Ουκρανία διαθέτει σημαντικό μόνιμο στρατό, έχει προωθήσει ορισμένες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις ως μέρος της φιλοδοξίας της να ενταχθεί στο ΝΑΤΟ και διεξάγει τακτικές ασκήσεις και εκπαίδευση με δυτικά στρατεύματα και στρατιωτικούς συμβούλους. Το Κίεβο έχει επίσης επενδύσει πολλά σε δυνατότητες χερσαίου πολέμου τα τελευταία αρκετά χρόνια. Έχει παραγάγει, αγοράσει ή έχει λάβει ως βοήθεια σημαντικό αριθμό αντιαρματικών όπλων και έχει ενισχύσει σημαντικά την ικανότητά της για drone, μεταξύ άλλων αγοράζοντας τουρκικά drones.
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η Ρωσία θα μπορούσε να συντρίψει την Ουκρανία σε μια ολοκληρωτική σύγκρουση, χάρη στην ουσιαστικά αδιαμφισβήτητη αεροπορική και ναυτική υπεροχή της, αλλά το ερώτημα παραμένει: πώς ένας πόλεμος θα ωφελούσε τη ρωσική εθνική ασφάλεια;