Εθνικά Θέματα

Επιδείνωση των σχέσεων Σερβίας Τουρκίας με φόντο Βαλκάνια και Κύπρο-Ο Ερντογάν ακάθεκτος για την “Μεγάλη Αλβανία”

Αν και η σχέση μεταξύ Σερβίας και Τουρκίας είχε  φτάσει σε πρωτοφανή επίπεδα συνεργασίας τα τελευταία χρόνια, ορισμένες σερβικές πολιτικές τον τελευταίο χρόνο, προκάλεσαν την οργή στον Ερντογάν λόγω αποτυχίας των υποχθόνιων σχεδίων του.

Για παράδειγμα, κατά την διάρκεια της τελευταίας πολεμικής έκρηξης μεταξύ της Αρμενίας και του στενού συμμάχου της Τουρκίας, το Αζερμπαϊτζάν, η Σερβία παρέδωσε πυρομαχικά, όλμους και πυραύλους στην Αρμενία.

Η εμπλοκή της Σερβίας με τους αντιπάλους της Τουρκίας στη Μέση Ανατολή μπορεί επίσης έχει ενοχλήσει σφόδρα την Άγκυρα.Μ

Με τη μεσολάβηση του πρώην προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, η Σερβία και το Κοσσυφοπέδιο συμφώνησαν το 2020 να ανοίξουν πρεσβείες στην Ιερουσαλήμ.

Στη συνέχεια, ο Βούτσιτς ταξίδεψε στην Κωνσταντινούπολη για να επιδιορθώσει τις σχέσεις του με τον Ερντογάν, κάτι που δεν υλοποιήθηκε όπως όλα δείχνουν. Για το Βελιγράδι είναι όλο και πιο δύσκολο να εξισορροπήσει τη σχέση της με την Τουρκία και στο ζήτημα των ΗΑΕ.

Υπενθυμίζεται ότι ο Μοχάμεντ Νταχλάν, εξόριστος Παλαιστίνιος πρώην αρχηγός κατασκοπίας στη Γάζα, ο οποίος ενήργησε ως μεσολαβητής της αμυντικής σχέσης ΗΑΕ-Σερβίας, απολαμβάνει την διαμονή του πλέον στη Σερβία, ενώ στην Τουρκία καταζητείται για υποτιθέμενη εμπλοκή του στο αποτυχημένο πραξικόπημα τον Ιούλιο του 2016.

Τον Ιούνιο , το Πανεπιστήμιο του Βελιγραδίου απένειμε το τίτλο του επίτιμου διδάκτορα στον πρόεδρο της Αιγύπτου, Αμπντέλ-Φατάχ ελ-Σίσι, για τη συμβολή του στην περιφερειακή και παγκόσμια ασφάλεια, προκαλώντας και πάλι την οργή του Ερντογάν.

Αν και η Τουρκία προσπαθεί να επιδιορθώσει τις σχέσεις της με τα ΗΑΕ και την Αίγυπτο αργά, οι προσπάθειες της Σερβίας προς τα αραβικά καθεστώτα έχουν δυσαρεστήσει σφόδρα τον Ερντογάν.

Η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι για τον Τούρκο ηγέτη ήταν η σερβική αμυντική συνεργασία με την Κύπρο, αν και αυτή από μόνης δεν μπορεί να αλλάξει τη στρατιωτική ισορροπία στην Ανατολική Μεσόγειο.

Ως γνωστόν, η Κύπρος αγόρασε 24 αυτοκινούμενα τροχοφόρα πυροβόλα B-52 Nora και οκτώ τεθωρακισμένα οχήματα Miloš 4×4 από τη Σερβία, τα οποία επιδείχθηκαν στην παρέλαση για την επέτειο της κυπριακής ανεξαρτησίας.

Οι συνομιλίες για επιπλέον αγορές όπλων συνεχίζονται και η Σερβία ενδιαφέρεται να αγοράσει 11 επιθετικά ελικόπτερα Mi-35P από την Κύπρο.

Πέρα από όλα αυτά, στη νοτιοδυτική Σερβία, στη μουσουλμανική περιοχή του Σαντζάκ, όπου ο Ερντογάν θαυμάζεται ως μεγάλος ηγέτης, η πολιτικοθρησκευτική παράταξη με επικεφαλής τον πρώην Μουφτή Μουαμέρ Ζουκόρλιτς είναι άκρως επικριτική για την Τουρκία, διαταράσσοντας τα σχέδια της Άγκυρας για μοσουλμανικά Βαλκάνια.

Ο Zukorlić είναι πολύ πιο κοντά στη Σαουδική Αραβία και τις χώρες του Κόλπου και λειτουργεί με άμεση υποστήριξη από την κυβέρνηση στο Βελιγράδι.

Το γεγονός ότι οι σχέσεις μεταξύ Άγκυρας και Βελιγραδίου δεν είναι πλέον ανέμελες έγινε εμφανές κατά την πρόσφατη περιοδεία του Ερντογάν στα Βαλκάνια.

Ο Ερντογάν επισκέφθηκε τη Βοσνία και το Μαυροβούνιο, αλλά παρέκαμψε τη Σερβία παρά την παραδοσιακή επιμονή του στη στρατηγική σημασία της στην περιοχή.

Λόγω του του σαφάρι που έχει εξαπολύσει ο Ερντογάν στους οπαδούς του εξόριστου Τούρκου Ιμάμη Φετουλάχ Γκιουλέν, υπήρξε δυσφορία στις σχέσεις της Τουρκίας με την Αλβανία και το Κοσσυφοπέδιο τα τελευταία χρόνια.

Αυτή η περίοδος σημείωσε επίσης μια άνοδο στις σερβοτουρκικές σχέσεις, ξεκινώντας με την επίσκεψη ορόσημο του Ερντογάν στη Σερβία το 2017.

Στο μεταξύ, η παλιά αλβανική πολιτική τάξη στο Κοσσυφοπέδιο αντικαταστάθηκε από τη νέα κυβέρνηση του Albin Kurti.

Με άνοδο του προσωπικού φίλου του Ερντογάν, Χασίμ Θάτσι, ο Τούρκος πρόεδρος πρέπει αποκατέστησε πλέον στέρεα την πολιτική επιρροή της Άγκυρας μεταξύ των Αλβανών του Κοσσυφοπεδίου.

Ο Τούρκος πρόεδρος αναγνωρίζει επίσης ότι οι συνομιλίες μεταξύ Σερβίας και Κοσσυφοπεδίου δεν παράγουν αποτελέσματα, δημιουργώντας μια ευκαιρία για νέες πρωτοβουλίες.

Στο πλαίσιο της συμφωνίας του 2020 με τη μεσολάβηση του Τραμπ, η Σερβία συμφώνησε να θέσει μορατόριουμ ενός έτους στη διπλωματική της εκστρατεία για να πείσει άλλες χώρες να ανακαλέσουν την αναγνώριση του Κοσσυφοπεδίου, ενώ το Κοσσυφοπέδιο συμφώνησε να κάνει το ίδιο όσον αφορά την εκστρατεία ένταξής του σε διεθνείς οργανισμούς.

Αυτό το μορατόριουμ λήγει στις αρχές Σεπτεμβρίου. Παρόλο που η Τουρκία δεν έπαψε ποτέ να είναι ο κορυφαίος υπέρμαχος της εθνικής ανεξαρτησίας του Κοσσυφοπεδίου, οι διπλωματικές της προσπάθειες έχουν αμβλυνθεί αφού τα στρατόπεδα αναγνώρισης και μη αναγνώρισης στα Ηνωμένα Έθνη παγιώθηκαν λίγο πολύ.

Ωστόσο, η λήξη του μορατόριουμ, παράλληλα με το σχηματισμό νέας κυβέρνησης στο Κοσσυφοπέδιο και την συνεχιζόμενη αποτυχία των συνομιλιών που διεξάγονται  από την ΕΕ, παρακινούν την Άγκυρα να κινηθεί, πιέζοντας για περαιτέρω διεθνή αναγνώριση του Κοσσυφοπεδίου.

Με αυτόν τον τρόπο, η Τουρκία θα αυξήσει την επιρροή της μεταξύ των Αλβανών, αυξάνοντας ταυτόχρονα την οργή της στους Σέρβους, τοποθετώντας παράλληλα τον Ερντογάν σε ρόλο διαμεσολαβητή μεταξύ των δύο μεγαλύτερων εθνοτικών ομάδων στα δυτικά Βαλκάνια, τους Σέρβους και τους Αλβανούς.

“Χτίζοντας” μια νέα ατζέντα συνεργασίας με την Ουάσινγκτον, ο Ερντογάν, τόνισε ότι σκοπεύει να ξεκινήσει μια νέα εκστρατεία για την αύξηση του αριθμού των χωρών που θα αναγνωρίζουν την ανεξαρτησία του Κοσσυφοπεδίου.

Πρόσθεσε ότι θα μιλήσει για το θέμα με τον Μπάιντεν, κατά την επικείμενη συνάντησή τους στο περιθώριο των συναντήσεων υψηλού επιπέδου της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, έτσι ώστε οι δύο χώρες να «πραγματοποιήσουν κοινή δουλειά» για την προώθηση του κοινού σκοπού.

Τελευταίο αλλά εξίσου σημαντικό είναι ότι ο Ερντογάν έκανε αυτή τη δήλωση λίγες ώρες πριν πραγματοποιήσει μια πολυδιαφημισμένη επίσημη  επίσκεψη στην κατεχόμενη βόρεια Κύπρο.

Κατά τη διάρκεια αυτής της επίσκεψης ο ίδιος ανακοίνωσε τη μερική επαναλειτουργία των Βαρωσίων, σε πείσμα των αποφάσεων του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.

Με αυτό το τετελεσμένο, ο Ερντογάν προσπάθησε να προωθήσει τη «λύση δύο κρατών» στο Κυπριακό.

Ωστόσο, το σχέδοα του δεν λειτούργησε και, μια εβδομάδα αργότερα, το Συμβούλιο Ασφαλείας καταδίκασε ομόφωνα όλες τις τουρκικές ενέργειες στα Βαρώσια από τον Οκτώβριο του 2020.

Επιπλέον, όλα τα μέλη του ΟΗΕ (εκτός από την Τουρκία) υποστηρίζουν σταθερά την ενοποίηση της Κύπρου σε ένα διζωνικό, δικοινοτικό ομοσπονδιακό κράτος

Λαμβάνοντας υπόψη το χρονοδιάγραμμα της δήλωσής του Τούρκου προέδρου για το Κοσσυφοπέδιο, ο Ερντογάν μπορεί να πίστευε ότι η πρόοδος της αναγνώρισης των Κοσσοβάρων, θα αύξανε τις πιθανότητες ίδρυσης της αυτοαποκαλούμενης Τουρκικής Δημοκρατίας της Βόρειας Κύπρου διεθνώς. Ωστόσο, φαίνεται ότι η διεθνής κοινότητα δεν βλέπει καμία σχέση μεταξύ των δύο ζητημάτων.

Η Τουρκία και ο Ερντογάν έχουν πολλούς λόγους για την πρόσφατη αλλαγή πολιτικής στο Κοσσυφοπέδιο. Όταν ο Ερντογάν πιστεύει ότι υπάρχει ευκαιρία να κερδίσει, αναλαμβάνει πάντα δράση.

Ο Σεπτέμβριος πλησιάζει, το ίδιο και το τέλος του μορατόριουμ αναγνώρισης Σερβίας-Κοσσυφοπεδίου, μαζί με τις συνεδριάσεις υψηλού επιπέδου της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ. Η Άγκυρα εκτιμάται θα κάνει τα πάντα για να επιτύχει τα σχέδια της, μόνο που τώρα όλα έχουν αλλάξει εις βάρος της στην διεθνή σκηνή.

https://www.mei.edu/publications/erdogan-eyes-opening-balkans