Κύπρος

Σημαντικό εύρημα: Ανακαλύφθηκε Ιερό της Ελληνιστικής εποχής στην παραλιακή θέση «Παχύαμμος»

Στη λύση της κατάχωσης μέρους του αρχαίου υδραγωγείου για την προστασία των μνημείων που βρέθηκαν κατά τη διάρκεια των εργασιών στο τεμάχιο 223, ιδιοκτησίας της Αρχιεπισκοπής στην παραλιακή θέση «Παχύαμμος» του Δήμου Γεροσκήπου, συναινεί το Τμήμα Αρχαιοτήτων προκειμένου να υλοποιηθεί η ξενοδοχειακή μονάδα. Στο πλαίσιο του οικοδομικού προγράμματος για την ανέγερση ξενοδοχειακής μονάδας, εντοπίστηκε σπουδαίας αρχαιολογικής και ιστορικής αξίας ευρημάτων, όπως μεγάλο συγκρότημα Ιερού της Ελληνιστικής εποχής, με δεξαμενές και υδραυλικές εγκαταστάσεις που υποδεικνύουν την ύπαρξη άλσους και κήπων σε σχέση με τις λατρείες στον χώρο.

Η έρευνα στον χώρο έχει αρχίσει από το 2015, με μικρές δοκιμαστικές τομές αρχικά και ολοκληρώθηκε το καλοκαίρι του 2019. Σημειώνεται ότι το 2018 λήφθηκε απόφαση από την Περιβαλλοντική Αρχή για αδειοδότηση των δύο οικιστικών πύργων 11 ορόφων ο καθένας, ενώ για το προτεινόμενο ξενοδοχείο 5 αστέρων και 14 ορόφων αποφασίστηκε να μην ληφθεί καμία απόφαση μέχρι τη λήξη των ερευνών των αρχαιοτήτων.

Σήμερα στο χώρο βρίσκονται σε εξέλιξη ανασκαφές του Τμήματος Αρχαιοτήτων και ο σχεδιασμός των εξωτερικών χώρων του ξενοδοχείου πρέπει να λάβει υπόψη το ύψος των αρχιτεκτονικών καταλοίπων. Το δάπεδο των αρχαίων οικοδομημάτων βρίσκεται σε χαμηλότερο επίπεδο από το σημερινό επίπεδο κυκλοφορίας και αποκαλύπτεται σταδιακά με την πρόοδο της έρευνας.

Σε διαβούλευση που είχε το Τμήμα Αρχαιοτήτων με τον Μακαριώτατο υπήρξε συμφωνία όπως ο αρχαιολογικός χώρος διαφυλαχθεί ως ενότητα, μαζί με το φυσικό του περιβάλλον και τη ζώνη προστασίας της παραλίας, σε απόσταση ασφαλείας από την ανάπτυξη και μέσα σε ζώνη πρασίνου, ή αίθριο χώρο.

Έχει επίσης αποφασισθεί ότι τα οποιαδήποτε σχέδια, χωροταξικά, αρχιτεκτονικά και στατικά (ισογείων και υπογείων) εκπονηθούν, θα πρέπει να γίνουν σε στενή συνεργασία με το Τμήμα Αρχαιοτήτων και να είναι προσαρμοσμένα με τα νέα ευρήματα ώστε να εγγυώνται τη διατήρηση της ενότητας του αρχαιολογικού χώρου και την εναρμονισμένη συνύπαρξη του με την ανάπτυξη. O αρχαιολογικός χώρος πρέπει να είναι προσβάσιμος για επίσκεψη από το κοινό και πρέπει να διασφαλιστεί καθεστώς προστασίας, που θα αποκλείει οποιοδήποτε ενδεχόμενο επέκτασης/προσθήκης οικοδομών εντός αυτού στο μέλλον.

Σε επιστολή του Τμήματος Αρχαιοτήτων τον περασμένο Ιούλιο προς το Τμήμα Πολεοδομίας αναφέρεται ότι εγκρίνει καταρχήν τη νέα χωροθέτηση των κτηρίων, διαπιστώνοντας ότι «ο σχεδιασμός των κτηρίων και των εξωτερικών χώρων έχει σαφώς βελτιωθεί, λαμβάνοντας υπόψη σε μεγάλο βαθμό τους ενδοιασμούς και τις ανησυχίες που είχαν εκφραστεί εκ μέρους του Τμήματος Αρχαιοτήτων».

Στην επιστολή του Τμήματος Αρχαιοτήτων επισημαίνεται ότι σε συνάντηση με τους αιτητές και τους μελετητές του έργου είχε τεθεί και το ζήτημα της διαμόρφωσης πρόσβασης για το κοινό προς τον κύριο αρχαιολογικό χώρο του συγκροτήματος των κτηρίων της Ελληνιστικής περιόδου, ο οποίος διατηρείται στο τμήμα του τεμαχίου που βρίσκεται προς τα δυτικά των κτηρίων. Σημειώνει ότι η διαμόρφωση πρόσβασης πρέπει να είναι τέτοια που να καθιστά σαφώς διακριτή την είσοδο του αρχαιολογικού χώρου, ως ανεξάρτητη από το ξενοδοχειακό συγκρότημα. Όπως σημειώνεται η διαμόρφωση αυτή, παρόλο που είχε συζητηθεί, στην άκρη του χώρου στάθμευσης, δεν διακρίνεται στα υποβληθέντα σχέδια.

Στις παρατηρήσεις του Τμήματος Αρχαιοτήτων καταγράφεται ακόμα ότι στην περίπτωση όπου μέρος του αρχαίου υδραγωγείου καλύπτεται από τις υπό σχεδιασμό οικοδομές, αυτό θα καταχωθεί και θα διατηρηθεί σύμφωνα με τις ισχύουσες προδιαγραφές συντήρησης αρχαίων ερειπίων. Περαιτέρω, προσθέτει, στην περίπτωση της βάσης της δεξαμενής και των τμημάτων του υδραγωγείου που παραμένουν ορατά, πρέπει να υπάρξει πρόνοια για πρόσβαση στο επίπεδο που αυτά θα βρίσκονται για σκοπούς συντήρησης και καθαρισμού. Επίσης, σημειώνει, θα πρέπει να διευκρινισθεί εκ των προτέρων το καθεστώς που θα διέπει τους χώρους ανεύρεσης των αρχαίων καταλοίπων και ποιος θα έχει την ευθύνη της συντήρησης και του καθαρισμού.

Νέα περιβαλλοντική μελέτη μετά τις αλλαγές του αρχικού σχεδιασμού

Νέα περιβαλλοντική μελέτη στην οποία θα αναφέρονται τα αναθεωρημένα σχέδια του προτεινόμενου ξενοδοχείου μεταξύ άλλων θα αναφέρονται και οι αλλαγές του σε σύγκριση με τον αρχικό σχεδιασμό ζήτησε η Περιβαλλοντική Αρχή. Συγκεκριμένα το Τμήμα Περιβάλλοντος με επιστολή του πριν λίγες ημέρες στο Τμήμα Πολεοδομίας και τους μελετητές του έργου της Αρχιεπισκοπής αναφέρει ότι επήλθαν σημαντικές αλλαγές στη χωροθέτηση της ξενοδοχειακής μονάδα, αλλά και στη μορφή του κτηρίου σε σχέση με τον αρχικό σχεδιασμό και ως εκ τούτου θα πρέπει να ετοιμαστεί

Έκθεση Πληροφοριών, στη βάση του περί της Εκτίμησης Επιπτώσεων στο Περιβάλλον από ορισμένα έργα Νόμου. Σημειώνεται ότι η Περιβαλλοντική Αρχή γνωμοδότησε για την ανάπτυξη στον Δήμο Γεροσκήπου στις 30 Ιανουαρίου 2018. Αφού έθεσε όρους στην υλοποίηση του έργου που αφορά τους δύο πύργους, ενημέρωνε ότι θα προχωρήσει στην υιοθέτηση πρόσθετων όρων που θα αφορούν το ξενοδοχείο και την τελική περιοχή χωροθέτησης με τη σύμφωνη γνώμη του Τμήματος Αρχαιοτήτων. Ωστόσο, παρά το γεγονός ότι το Τμήμα Αρχαιοτήτων συναίνεσε βάζοντας πρόσθετους όρους που θα αφορούν τις εκσκαφές και τις χωματουργικές εργασίες, μη αποκλείοντας την αναστολή των εργασιών εφόσον εντοπισθούν αρχαία αρχιτεκτονικά κατάλοιπα, το Τμήμα Περιβάλλοντος έκρινε αναγκαίο να διενεργηθεί νέα μελέτη που να περιλαμβάνει τις όποιες αλλαγές επήλθαν σχεδόν τρία χρόνια μετά την έγκριση που έδωσε για κατασκευή μέρους της προτεινόμενης ανάπτυξης.